Verne para estudantes de Baiona e Pornic

A nosa Sociedade Jules Verne de Vigo organizou unha charla didáctica e un roteiro verniano para o alumnado do CPI Cova Terreña

Estudantes de institutos de Baiona e Pornic participaron nunha charla didáctica e un roteiro verniano organizados pola nosa Sociedade Jules Verne de Vigo (SJVV) como un xeito de trasladar a estreita relación entre o escritor nantés e a ría viguesa. As vilas de Baiona e Pornic (Francia) están irmandadas e fan intercambios de alumnado con estadías nos dous centros educativos e residencia con familias de ambos os dous institutos. Así que este ano 2025 pediron á nosa SJVV dúas actividades que exemplificasen a relación entre elas. Sen dúbida, o personaxe común era Verne, quen non só visitou a ría de Vigo en dúas ocasións, en 1878 e 1884, senón que trouxo aquí ao submarino Nautilus do capitán Nemo para rescatar os tesouros mergullados da batalla de Rande de 1702. Por outra banda, Pornic é un importante porto situado preto de Nantes, a vila natal de Verne, onde por certo unha asociación cultural senlleira construiu unha réplica do ‘Saint Michel II’, o segundo iate que tivo o escritor francés.

Os nosos socios José Garabatos e Julio Ástor ofreceron primeiramente unha charla para alumnado de Primaria sobre os inventos e a tecnoloxía na obra de Verne. Seguidamente, unha semana máis tarde, o alumnado da ESO tanto de Baiona como os visitantes de Pornic puideron realizar en Vigo un roteiro verniano, no que percorrimos a fortaleza do Castro, o monumento aos galións de Rande, a Alameda, o Casco Vello, o Real Club Náutico e o hotel Universal para rematar ante o monumento a Verne no paseo das Avenidas.

Ambas as dúas xornadas foron un novo xeito de reivindicar a relación entre Verne e Vigo, desta volta cun alumnado internacional, tanto de Baiona como da vila de Pornic, na terra natal do autor de «20000 leguas baixo dos mares».

Verne decora o novo parking da Laxe

O artista urbano Antonio Barbará ‘Powone’ enche as súas paredes de motivos dedicados ao capitán Nemo e o Nautilus de ‘20000 leguas’

O remodelado aparcamento da Laxe, a poucos metros da escultura dedicada a Jules Verne fronte ao Porto de Vigo, loce agora unha espectacular decoración dedicada ao escritor nantés e aos protagonistas da novela «20000 leguas baixo dos mares», na que un capítulo titulado «A badía de Vigo» trae ao submarino Nautilus do capitán Nemo ata a ría viguesa para rescatar os tesouros mergullados dos galeóns da batalla de Rande de 1702.

Fotografías de Judit Nogueiras.

Nas fotos realizadas pola nosa socia Judit Nogueiras, podemos ver esta actuación, que é obra do artista urbano vigués Antonio Barbará ‘Powone’, quen atopou en Verne a mellor inspiración para decorar os accesos a este céntrico parking, situado fronte ao edificio do Real Club Náutico de Vigo, enfronte do lugar onde fondeou o iate ‘Saint Michel III’, nas dúas visitas que o novelista fixo á cidade viguesa nos anos 1878 e 1884.

O propio capitán Nemo está representado nun dos muros, mentres que noutro aparece Jules Verne, fronte a un ollo de boi dende o que se observa a ría de Vigo. Tampouco falta a imaxe do ‘kraken’ que atacou o submarino Nautilus na novela verniana, así como imaxes mariñas diversas, nas que predomina a cor azul.

Powone destaca por ser o responsable da sección de graffiti do festival do Marisquiño, onde na última edición abordou o tema de ‘20.000 leguas baixo dos mares’, para facer homenaxe á estreita relación entre Verne e Vigo, cidade que visitou en dúas ocasións e que fixo protagonista da súa obra. Dende a nosa asociación cultural, a Sociedade Jules Verne de Vigo, dedicada a promocionar a estreita relación entre Verne e a cidade olívica, queremos felicitar a Powone polo seu traballo, nun espazo emblemático, onde tamén a moi poucos metros está dispoñible o visor submarino ‘Nautilus’, que permite contemplar os fondos da ría viguesa.

Conferencia «150 anos de viaxe submarina»

O Capitán de Corveta José Manuel Piñero e o presidente da SJVV, Eduardo Rolland, falaron «Do Nautilus aos submarinos modernos»

Unha viaxe no tempo dende o submarino ‘Nautilus’ do capitán Nemo ata os modernos submarinos que sucan os mares. Organizada pola Asociación Virazón, coa colaboración da nosa Sociedade Jules Verne de Vigo, este venres 22 de novembro de 2024, tivo lugar no salón de Actos da Autoridade Portuaria viguesa unha conferencia conxunta co Capitán de Corveta José Manuel Piñero Álvarez, vigués, quen foi oficial de navegación e comandante no S-74 Tramontana e, posteriormente, oficial de comunicacións e xefe de operacións no S-73 Mistral, e actualmente, tras realizar o Curso de Estado Maior no Joint Services Command and Staff College do Reino Unido, destinado na Sección de Submarinos do Estado Maior da Armada. Na súa compaña, falou Eduardo Rolland, en calidade de presidente da Sociedade Jules Verne de Vigo.

A charla, titulada «150 anos de viaxe submarina», contou cunha grande participación, cun salón de actos totalmente completo, e foi repasando os fitos do submarino Nautilus que ideou Verne na súa novela «20.000 leguas baixo dos mares» e que trouxo á ría viguesa no capítulo titulado «A baía de Vigo», no que os mergulladores do capitán Nemo rescatan os tesouros afundidos cos galeóns na Batalla de Rande de 1702.

A experiencia do capitán Piñero como comandante do submarino S74 Tramontana permitiunos coñecer a experiencia da a bordo destas embarcacións no século XXI, en contraste co Nautilus do capitán Nemo creado pola imaxinación literaria de Verne.

Fronte á imaxinación verniana, o capitán Piñero ilustrou aos asistentes coa actualidade dos submarinos en todo mundo, cos seus grandes fitos tecnolóxicos, que demostraron que o novelista nantés acertou en moitas das súas predicións sobre o futuro destes navíos, aínda que fallou en moitas outras, unhas relativas a vida a bordo, o subministro de osíxeno, a propulsión, a fonte de enerxía ou o equipamento técnico.

Dende a Sociedade Jules Verne de Vigo queremos agradecer á nosa prezada asociación de navegantes Virazón a organización deste acto, no que foi un pracer colaborar e que supuxo unha interesante achega científica e verniana a unha das grandes obras da literatura universal.

Roteiro verniano coa Escola de Idiomas de Ferrol

Trinta alumnos do centro seguiron os pasos do escritor coa Sociedade Jules Verne de Vigo

Unha trintena de alumnos e alumnas da Escola Oficial de Idiomas de Ferrol desprazáronse este sábado 20 de abril ata Vigo para facer un roteiro verniano polas rúas da nosa cidade, guiados por membros da nosa Sociedade Jules Verne de Vigo.

O roteiro comezou ás 11.00 horas na entrada da fortaleza do Castro, un magnífico mirador onde os participantes coñeceron a batalla de Rande, o gran combate naval librado en 1702 na ría viguesa, que o propio Jules Verne inmortalizou na súa obra «20.000 leguas baixo dos mares».

Seguidamente, visitamos o monumento aos galeóns de Rande, onde puidemos contemplar os restos das áncoras e canóns que foron recuperados en sucesivas campañas de rescate dos «tesouros» mergullados na ría de Vigo, cuxa busca inspirou a Verne para converter Vigo na auténtica caixa de caudais das aventuras do capitán Nemo e do seu submarino Nautilus.

Seguidamente, baixo a guía do noso socio Julio Ástor, os participantes percorreron diversas rúas da cidade de Vigo, polos espacios que visitou Jules Verne durante as súas dúas estadías na urbe olívica, en 1878 e 1884.

A visita rematou ás 13.30 horas no monumento a Verne no paseo das Avenidas, cunha foto de familia e o pracer de ter disfrutado dunha fantástica mañá seguindo a pegada en Vigo do gran escritor nantés.

Verne, protagonista da saída náutica na ría de Vigo

O historiador Antonio Giráldez Lomba, vicepresidente da Sociedade Jules Verne de Vigo, abriu cunha charla a xornada organizada por Virazón

Jules Verne, e a súa relación coa ría de Vigo, volveu ser protagonista esta fin de semana coa saída náutica organizada pola Asociación de Navegantes Virazón. O vicepresidente da nosa Sociedade Jules Verne de Vigo, o historiador Antonio Giráldez Lomba, ofreceu este sábado 5 de novembro, na inauguración da xornada de lecer, unha breve charla divulgativa na que os participantes puideron recordar a importancia do capítulo ‘A baía de Vigo’, que o escritor nantés dedica á batalla de Rande e á nosa ría, así como as dúas visitas que Verne realizou a Vigo, en 1878 e 1884.

Un momento da charla didáctica ofrecida por Giráldez Lomba.

O acto comezou ás 10.00 da mañá no salón de actos do Liceo de Bouzas con esta breve conferencia, tras a que lle foi entregada a documentación aos participantes na proba, unha excursión de lecer na que os debían resolver diversas pistas e probas para atopar o ‘tesouro’ de Jules Verne na ría de Vigo. Ás 11.00 horas, os barcos participantes reuníronse na dársena de Bouzas para a saída, para chegar á enseada de Rande ás 15.00 horas, tras o que rematou esta actividade organizada pola Asociación de Navegantes Virazón, en colaboración coa nosa Sociedade Jules Verne de Vigo.

La batalla de Rande

El 23 de octubre de 1702 fue un brumoso día en la ría de Vigo. No se veía la orilla opuesta. Sólo a veces, entre el estruendo apagado de cañoneos y refriegas, aparecían las figuras fantasmales de los mayores buques de guerra de Europa: El “Zeven Provinces” holandés; el “Royal Sovereign” inglés; el francés “Le Fort”. Pero, pasado el mediodía, cuando el viento se llevó los últimos jirones de niebla, se desató el mismísimo infierno.

“¡Quemen las naves!”, gritó el almirante Chateau-Renault cuando comprendió que la batalla estaba perdida. Su orden corrió como la pólvora entre la flota y en pocos minutos la ría de Vigo se volvió el propio infierno. Galeones españoles y fragatas francesas ardían entre explosiones, mientras los buques de guerra ingleses, con el “Torbay” en vanguardia, seguían cañoneando e intentando el abordaje. Son las cuatro de la tarde de un brumoso día de otoño: El 23 de octubre de 1702. Y la batalla de Rande, una de las más determinantes de la historia, acaba de alcanzar su punto culminante. Se saldará con más de dos mil muertos del bando defensor y otros ochocientos de la escuadra enemiga. Y, con ellos, la pérdida de la mejor escuadra de guerra del Rey Sol, Luis XIV, y de la flota de Indias española al completo.

grabado rande 1

Nada hacía esperar este desastre en 1699, cuando la Flota de la Plata zarpa de España como cada año, para traer a la metrópoli las riquezas americanas. Pero muere el rey Carlos II y se desata la Guerra de Sucesión española. Y el regreso a Europa, por el acoso naval del enemigo, se hace imposible.

Por fin, en 1702, Francia envía una escolta de 23 navíos, que proteja a los 19 galeones españoles, cargados con “el mayor tesoro que nunca haya cruzado los océanos”, como había publicado “La Gaceta de Madrid”, despertando la codicia de todos los contendientes.

En Azores, un aviso informa a la flota de que la escuadra combinada anglo-holandesa, al mando de Sir George Rooke, está atacando Cádiz. Han de buscar un puerto alternativo y, tras no pocas discusiones, eligen Vigo. El 22 de septiembre entran en la ría los galeones y la flota de guerra.

Durante un mes, se descarga la plata y metales preciosos, que son transportados a Lugo en carros de bueyes. Se intenta montar una defensa.  La provincia de Tui forma milicias, mal equipadas y famélicas. Muchos campesinos huyen a las montañas.

Se restauran los fuertes de Rande y Corbeiro con cañones de los barcos y se cavan trincheras. En el estrecho, se forma una barrera con cadenas, mástiles y vergas.

El 22 de octubre entra por la boca sur de la ría de Vigo la armada enemiga: 160 velas y una fuerza de desembarco de 14.000 hombres. Tras su fracaso en Cádiz, Rooke espera aquí una gran victoria y un formidable tesoro. Sólo conseguirá lo primero.

La armada anglo-holandesa estaba formada por 160 velas y una fuerza de desembarco de 14.000 hombres

De madrugada, marinos ingleses, en chalupas, intentan cortar la cadena, pero son repelidos. Al amanecer del día 23, tras retirarse la bruma, se ve que los aliados han destacado frente a Teis a sus buques de porte medio, más maniobrables, que comienzan a cañonear los fuertes. Además, el Duque de Ormond desembarca con 4.000 infantes, que en poco más de una hora arrasan a los defensores: Las milicias huyen y se toman prisioneros. Y los fuertes disparan ahora contra la propia flota franco-española.

A las dos de la tarde, aprovechando una fuerte ráfaga de viento, el “Torbay”, del capitán Hopsonn, rompe la cadena. Tras él, entran el “Kent”, el “Mountmouth”, el “Grafton”, el “Phoenix”… y comienza un intenso combate, a cañonazos sin posibilidad de maniobrar, en el fondo de la ría.

En vano se envía un brulote en llamas que explota al costado del “Torbay”. Unos luchan cuerpo a cuerpo, mientras la metralla barre las cubiertas. Otros ya sólo piensan en huir, a nado o en chalupas.

Es entonces cuando Chateau-Renault da la orden de quemar las naves. Todos los barcos son apresados, hundidos o incendiados. Durante horas, el mar en llamas es el último testimonio de la batalla de Rande.

El Tesoro y “Vigo Street”

Ingleses y holandeses lograron una gran victoria: Destruyeron una gran flota francesa y dejaron a España sin flota para el tráfico de Indias. Por ello, a su regreso bautizaron como “Vigo Street” una céntrica calle de Londres, que aún hoy da fe de aquella gesta muy cerca de Picadilly Circus.

Pero la que ellos llaman “Battle of Vigo Bay” no les reportó los tesoros que esperaban. La plata y metales preciosos había sido descargada. En vano, intentaron reflotar los galeones o sumergirse a pulmón buscando riquezas. Apenas encontraron mercancías perecederas como grana, tabaco, índigo o maderas nobles.

Después de la batalla, frustrados, los ingleses saquearon a las poblaciones cercanas. En Redondela, llegaron a excavar las tumbas de los cementerios, en busca de tesoros ocultos. Respetaron Vigo, que con sus murallas se aparecía como una villa difícil de asaltar.

Se calculaba que la flota transportaba 20 millones de pesos en metales preciosos. Y los periódicos londinenses alimentaron la ilusión de que venían inmensas riquezas. Pero a la Torre de Londres sólo llegaron 14.000 libras de plata, una miseria en comparación con lo transportado.

La propaganda sirvió de poco. El científico Isaac Newton, entonces contable del reino, hizo balance y concluyó que apenas había llegado gran cosa. Para compensar, emergió la leyenda del “Santo Cristo de Maracaibo”, el galeón que transportaba grandes riquezas, pero que según los ingleses se hundió en torno a las islas Cíes cuando viajaba a Inglaterra.

Pero pervivió la fantasía. Y alumbró decenas de expediciones para rescatar la plata a lo largo de tres siglos. Nadie obtuvo gran éxito, salvo anclas, cañones y algunas monedas. Hoy sabemos que el mayor tesoro de Rande, de la Batalla de la Bahía de Vigo, es su historia.